Steeds meer alarmsignalen

De maandelijkse thematische acties van ‘Stop armoede nu’ confronteren ons met de blijvende, en waarschijnlijk stijgende armoede in onze stad. Iedere maand zetten zij een ander thema op de agenda. Maar er zijn meer alarmsignalen dan de acties van ‘Stop armoede nu.’

* De energie-, huur en voedselprijzen stijgen sneller dan de inflatie. Vooral voor mensen met de laagste inkomens vergroot het armoederisico of verscherpt de armoede. Het grootste deel van hun inkomen gaat naar deze basisvoorzieningen.

* Het aantal mensen dat beroep doet op voedselbanken is het afgelopen jaar dan ook verder gestegen. In Antwerpen stijgt het de laatste maanden zo sterk, dat er wachtlijsten komen. In Antwerpen kan de helft van alle organisaties die aan voedselbedeling doen, de komende twee maanden geen nieuwe mensen helpen. Ze hebben een stop ingevoerd. Volgens Annemie Luyten van Noodhulp onder Protest, de Antwerpse koepelorganisatie die meer dan twintig voedselbedelingen herbergt, was de situatie nooit eerder zo ernstig. (GvA, 23/4/2008)

* Eén week vroeger waren er – voor heel Vlaanderen - alarmerende cijfers over het aantal mensen dat beroep doet op schuldhulpverlening, meer dan 140.000.

* De decenniumdoelstellingen 2017 van het middenveld zijn nog veraf: hun armoedebarometer staat in het rood, bleek begin april.

*Volgens een ABVV-studie vorige week stijgt het aantal werkende armen, vooral bij deeltijds werkenden, bij mensen met korte interimjobs en bij éénoudergezinnen.

* Wetenschappelijk onderzoek wijst op een verkleuring van de armoede. Ruim de helft van de allochtonen zou in armoede leven. Zeker voor een stad als Antwerpen – met veel mensen van een andere etnische afkomst – is die gekleurde armoede extra relevant. We zien ook steeds meer mensen van andere etnische afkomst die aankloppen bij het OCMW.

Reageert dit stadsbestuur alert genoeg?

De armoede vermindert dus niet, en neemt waarschijnlijk toe. De vraag is dan ook of dit stadsbestuur alert genoeg reageert en voldoende sociale keuzes maakt? Ik vrees van niet. Ik zou vanuit de oppositie de gemiste kansen kunnen opsommen:

- amper aandacht voor armoede in het bestuursakkoord
- een vrijblijvend lokaal sociaal beleidsplan, zonder meetbare doelstellingen, en zonder één euro extra middelen
- het afschaffen van een goed werkende stedelijke armoedecel en de opname in een bredere en vagere diversiteitswerking, waardoor ook het aanspreekpunt voor de armenverenigingen een stuk onduidelijker wordt.
- de begroting 2008, waarin het OCMW maar een fractie van de door OCMW-voorzitster Monica De Coninck gevraagde middelen kreeg, amper genoeg om de lopende werking verder te zetten
- het pas goedgekeurde investeringsbudget voor 2008 van het OCMW, dat bijgevolg amper of geen middelen bevat voor nieuwe initiatieven: haast alle investeringsmiddelen gaan naar de afwerking van projecten die reeds vorige legislatuur gestart of beslist waren. Bovendien dreigen verhuisoperaties naar den Bell het OCMW met hogere werkingskosten op te zadelen, waarvan het prijskaartje tot vandaag onduidelijk blijft..
- meer dan een half jaar na de goedkeuring van het lokaal sociaal beleidsplan blijft het wachten op de operationalisering ervan

Collega’s uit de meerderheid, de lijst van gemiste kansen voor een sterker armoedebeleid wordt lang.

En de schepenen zouden dan kunnen opsommen wat ondertussen wel gebeurt: hoe het OCMW haar inspanningen verder zet, hoeveel mensen zonder papieren wel dringende medische zorgen krijgen, hoe er hier en daar energiesnoeiers opduiken, hoe men op 17 oktober in dialoog ging met de armenorganisaties, …

Een positieve oproep voor een breed en diepgaand debat
Maar terwijl we dan proberen elkaar te overtuigen, stijgt de armoede op het grondgebied van de stad wel verder…

Daarom wil ik een oproep doen om over de grenzen van meerderheid en oppositie te zoeken naar concrete maatregelen om meer dan één tandje bij te steken.

Ik doe een positieve oproep, omdat het armoedebeleid te belangrijk is om te blijven steken in debatten tussen meerderheid en oppositie. Ook ‘Stop armoede nu’ probeert, met wisselend succes overigens, de verschillende fracties te betrekken.

We moeten samen bekijken hoe we in Antwerpen het armoedebeleid dringend kunnen versterken. Ik denk dat we daarvoor nood hebben aan één of meerdere themadebatten in deze gemeenteraad, of in een themacommissie, met alle betrokken schepenen. Niet om elkaar te overtuigen, wel om samen te zien hoe we knelpunten concreet kunnen aanpakken. Ik nodig de meerderheid dan ook uit om die dringend te organiseren. Wij willen er constructief aan meewerken. Ik wil vanavond ook een aantal thema’s en knelpunten naar voor schuiven die aan bod kunnen komen.

Vragen en thema’s te over

Zonder volledig te zijn, schets ik een aantal dringende knelpunten en uitdagingen.

* Hoe gaan we om met de stijgende – en in een rijke stad ronduit vernederende – vraag naar voedselhulp, die zelfs de mogelijkheden van de vrijwilligersorganisaties overstijgen. Als voedselhulp al een schande is, wat dan met wachtlijsten voor voedselhulp? Wat kunnen en willen stad en OCMW hier doen?

* Kunnen en willen we de allerarmsten in deze stad beter beschermen tegen de huidige koopkracht-erosie, door verhoging van de energietoelages voor mensen met een (equivalent) leefloon, of door meer sociale kruideniers?

* Inzake energie-armoede komen na vele maanden vertraging de energiesnoeiers eindelijk op het terrein. Een goede stap, maar zowel van klimaat- als vanuit sociaal oogpunt nog onvoldoende. Zeker met de sterk gestegen energieprijzen. De netbeheerders voor elektriciteit (Eandis en Iveg) plannen in de periode 2007-2009
• 4136 energiescans op het grondgebied van Eandis
• 474 energiescans op het grondgebeid van Iveg
Dat is 2 energiescans op 100 huishoudens : dat is veel te weinig, voor het klimaat, maar ook voor lage inkomensgroepen.
Hoe kunnen we woningen van lage inkomensgezinnen structureel energiezuinig maken, wat meer vraagt dan folie achter de radiator? Kunnen we op één legislatuur alle sociale woningen energiezuinig maken? Kunnen we een rollend fonds maken op stedelijk vlak voor de aanpak van privéwoningen, met prefinanciering? Hoe kunnen we de beschikbare federale middelen hiervoor inzetten als structurele aanpak van energie-armoede? Hoe kunnen we komen tot systemen van samen-aankopen en samen-installeren, zoals het ACW in Limburg succesvol opzet? Bieden Opsinjoren hiervoor geen geschikt kader?

* Op de operationalisering van het Lokaal Sociaal Beleidsplan blijft het voorlopig wachten. Welke prioriteiten leggen we daar? En wil men eindelijk ook middelen voorzien?

* Tegen de achtergrond van alarmerende berichten over toenemende armoede is de daling van het aantal mensen met een leefloon bij het Antwerpse OCMW merkwaardig. Is die daling enkel het gevolg van geslaagde activering en doorgedreven inspanningen van het OCMW om mensen kansen te geven, of spelen ook andere elementen? Worden misschien meer mensen geweigerd wanneer de activering mislukt? Hebben we zicht op de duurzaamheid van de activeringsinspanningen: hoe lang blijven mensen aan het werk na activering, zeker op de reguliere arbeidsmarkt? Hoe kunnen we dit beter opvolgen?

* Na jaren blijft het de vraag hoe we de onderwijskansen van kinderen van mensen in armoede en van jongeren met andere etnische afkomst kunnen verhogen. Ik kom zoals u weet zelf uit het onderwijs aan deze groepen. Er zijn inspanningen, dat zal ik niet ontkennen, maar tegelijk blijft de achterstand. De vraag is niet of deze stad iets doet, want dat doet ze, de vraag is wat er bijkomend moet gebeuren.

* Op het vlak van huisvesting blijven de huurprijzen stijgen. De ambities van het stadsbestuur inzake sociale huisvesting zijn beperkter dan vorige legislatuur. Er vooral op rekenen dat nieuwe woningen voor middengroepen de druk op de huurmarkt zouden kunnen wegnemen, lijkt me niet realistisch. Deze stad heeft nood aan meer en betaalbare woningen, weze het sociale huurwoningen, sociale koopwoningen of woningen die mee door sociale verhuurkantoren worden beheerd. Welke stappen gaan we concreet zetten om aan de stijgende vraag en de stijgende prijzen het hoofd te bieden?

* dringende medische hulp: ik weet dat het Antwerpse OCMW voor heel wat mensen dringende medische hulp voorziet, zoals de federale overheid ook voorschrijft en terugbetaald. Maar tegelijk krijg ik signalen dat het OCMW soms wel erg ver gaat in het onderzoeken van de behoeftigheid van mensen zonder papieren en vooral in het onderzoek van de mogelijkheid dat de landen van herkomst toch nog een terugbetaling zouden kunnen doen. Zo dreigen we voor de meest kwetsbare groepen opnieuw drempels op te werpen.
De aangekondigde stopzetting van het initiatief van Artsen zonder Grenzen in Antwerpen Noord baart me op dit vlak zorgen. De initiatieven tot nu toe lijken onvoldoende om het verdwijnen van deze nulde-lijns-aanpak op te vangen. Misschien moeten we ook eens in andere steden kijken, ondermeer naar Gent voor het succes van wijkgezondheidscentra.

Maar ook inzake drughulpverlening, inzake geestelijke gezondheidszorg voor mensen in armoede en voor mensen van andere etnische afkomst blijven de noden gigantisch. Dit zijn niet alleen stedelijke bevoegdheden, maar mee voorzien in een voldoende aanbod vanuit een regiefunctie is wel een stedelijke verantwoordelijkheid.

Besluit

Het zijn maar een aantal van de prangende thema’s om te kijken waar stad, OCMW en externe partners meer zouden kunnen doen. Waar we samen moeten zien hoe we dit best doen. Dat debat over een globale versterking van hert armoedebeleid en over de problemen per levensdomein wil ik graag met de meerderheidspartijen voeren op één of meerdere themacommissies; op basis van goed voorbereide probleemschetsen en van voorstellen om een tandje bij te steken.

Met de interpellatie vraag ik een breed themadebat over de nood om in alle beleidsdomeinen meer en concretere maatregelen te nemen. Ik hoop dat de collega’s uit de meerderheid me hierin dit keer wel willen steunen; en ik hoop vooral dat het college hier constructief en op korte termijn op wil ingaan.

Ook als dat aanpassingen van de begroting vraagt, bij stad en OCMW.

Want de lijst van gemiste kansen op het vlak van armoedebestrijding mag echt niet langer worden, nu de nood toeneemt.

Freya Piryns