Antwerpen bespaart op armoede. Of juister: op armoedebeleid. Dat ligt voor op de gemeenteraad van maandag 1 maart. Tegenover het begrotingsdebat van november 2009 moet het Antwerpse OCMW van het stadsbestuur bijna 30 miljoen euro besparen, bovenop de besparing op de stadsbijleg van ruim 3 miljoen euro die de gemeenteraad reeds goedkeurde. Juist in het Europees jaar ter bestrijding van de armoede én terwijl de armoede in Antwerpen snel stijgt door de crisis, dwingt het stadsbestuur van burgemeester Patrick Janssens en schepen van financiën Luc Bungeneers het OCMW tot een onhaalbare, onjuiste en ronduit asociale besparing op haar budget.

Het schepencollege maakt daarbij dankbaar gebruik van de klacht van het Vlaams Belang bij de gouverneur, die de OCMW-begroting schorste op basis van procedurefouten. Een nieuw voorstel van budget was nodig, volgens de nieuwe procedure van het OCMW-decreet. Dat herziene budget moest dan meteen sluitend zijn, ordonneerde het Antwerpse stadsbestuur. Zo behoudt de stadsbegroting een overschot, maar dan één dat gebaseerd is op een groeiend tekort in het armoedebeleid…

Immers, na vele jaren van hervorming, kostenbeheersing en activering kan het Antwerpse OCMW vandaag enkel besparen door ook te snijden in het sociaal beleid. Zo schrapt men liefst 12 miljoen euro op bijstandsuitgaven. Dit raakt de kerntaak van het OCMW. Het is des te pijnlijker nu de instroom van mensen groot is. In volle crisis én in het Europees jaar ter bestrijding van de armoede is het financieel overschot op stadsniveau voor het Antwerpse stadsbestuur blijkbaar belangrijker dan een versterking van het sociaal beleid.

Men schrapt ook het volledige budget (6,15 miljoen euro) voor de opvang van mensen die geregulariseerd worden in 2010. Nu die regularisatie zich de volgende maanden geleidelijk voltrekt, is er behoefte aan extra personeel. Alleen is de budgettaire ruimte voor deze nochtans te voorziene uitgaven geschrapt. Te verwachten uitgaven niet opnemen maakt het budget ongeloofwaardig en fictief, mogelijk zelfs onwettelijk. Maar bovenal: het dreigt ook de integratie van de mensen die papieren krijgen te vertragen.

Mede onder impuls van Stop Armoede Nu – een brede koepel van sociale organisaties - groeit het protest. Op 1 maart betogen ze voor de gemeenteraad tegen de besparingen. Maar minstens even als de besparingen is het gebrek aan ambitie bij het stadsbestuur om het armoedebeleid te versterken. Want zou men in tijden van crisis en groeiende armoede – in plaats van debatten over besparingen - niet juist extra initiatieven moeten nemen?

Het Antwerpse stadsbestuur is al blij dat men het Lokaal Sociaal Beleidsplan van voor de crisis langzaamaan kan uitvoeren; een plan waarvoor men nooit extra middelen vrijmaakte. Ondertussen is de sociale realiteit dat het afgelopen jaar al meer dan 1.000 mensen extra beroep moeten doen op het OCMW. We zien meer mensen met schulden, maar geen bijkomende mensen en middelen voor schuldhulpverlening. Een project als Kansen voor Kinderen wordt terecht geprezen, maar bereikt slechts enkele tientallen kinderen en gezinnen, in plaats van alle kinderen die opgroeien in armoede. Er is nood aan een opvanghuis voor (studerende) jongens in een problematische situatie, maar de middelen ontbreken. Evenmin krijgt het OCMW ruimte voor extra mensen om te werken rond intrafamiliaal geweld, hoewel de opvangcentra voor vrouwen en kinderen vol zitten.

Ook de hogere overheden spelen onvoldoende in op de snel groeiende noden in de stad. In de drughulpverlening zijn er wachtlijsten en vooral zogenaamde ‘lichte’ gebruikers hebben onvoldoende afkickmogelijkheden, omdat zwaardere gebruikers voorrang krijgen. De wachtlijsten om Nederlands te leren of om nog maar getest te worden op taalkennis groeien: al meer dan 3000 mensen wachten in Antwerpen. Hoe lang nog, minister Bourgeois? En wat als de regularisatie op gang komt?

Het gaat dus niet alleen om de asociale en onhaalbare schrapping van OCMW-middelen. In deze crisistijd groeien de sociale noden. Maar deze week nog moest OCMW-voorzitster Monica De Coninck in de gemeenteraadscommissie toegeven dat de ruimte voor nieuwe initiatieven ontbreekt. De acties van Stop Armoede Nu zijn door het stadsbestuur nog niet begrepen. Stop het OCMW nu, dat is waar het stadsbestuur met dit budget voor lijkt te kiezen.

Vlaams vice minister- president en minister voor Armoede Ingrid Lieten verklaarde vorig weekend op haar bezoek in Californië dat ze het op sociaal vlak oneens was met gouverneur Schwarzenegger, omdat hij zijn begrotingstekort wil dichtrijden door te sparen op sociale uitgaven en armoedebestrijding. “Dit zijn keuzes die wij niet maken”, verklaarde ze aan Marc Van de Looverbosch. Misschien moet Lieten als Vlaamse minister voor armoedebestrijding ook haar collega’s in het Antwerpse stadsbestuur oproepen deze keuzes niet te maken. Want wat niet goed is voor Californië, is ook niet goed voor Antwerpen…

Het Antwerpse stadsbestuur focust sterk op de ruimtelijke ontwikkeling van de stad, op evenementen, communicatie en op prestigeprojecten. Dat lijkt steeds meer ten koste te gaan van het sociale beleid. De Antwerpse gemeenteraadsleden, van wie enkelen (ook uit de meerderheid) de petitie van www.stoparmoede.nu reeds ondertekenden, hebben op 1 maart de keuze: keuren zij deze besparing goed; een sluipmoord op het Antwerpse OCMW? Of kiezen zij - met ons - om het OCMW de middelen te geven om haar werk te kunnen doen in deze crisistijd. Wij willen alvast dat Antwerpen in dit Europees jaar ter bestrijding van de armoede de noodzakelijke extra middelen vrijmaakt om échte sociale vooruitgang mogelijk te maken. Want een stad die haar financieel overschot realiseert door in tijden van crisis het OCMW haar werk niet ten volle te laten doen, is kil en cynisch.

Freya Piryns, fractieleidster gemeenteraad en senator
Dirk Geldof, OCMW-raadslid