FAQ over het wetsvoorstel over de "collectieve uitgebreide licentie"

Wat is een collectieve licentie ?
Dit is een bijdrage van de internetproviders (gekoppeld aan een plafonnering van de abonnementsprijzen) die wordt betaald aan de auteursrechtenverenigingen. De collectieve licentie zou enkele euro’s bedragen en automatisch geïntegreerd worden in elk internetabonnement met een hoge downloadlimiet. Het juiste bedrag moet jaarlijks via een onderhandeling tussen de internetproviders en de auteursrechtenverenigingen vastgelegd worden, onder toezicht van de Federale Overheid.

Respecteert de collectieve licentie de fundamentele rechten zoals het recht op privacy ?
Net omdat Groen! en Ecolo zoveel belang hechten aan het respecteren van de privacy (dus ook op Internet) doen we het voorstel voor deze collectieve licentie. Het is een geloofwaardig alternatief voor het controleren van internetgebruikers, zoals nu door andere partijen op nationaal en Europees niveau, en door internationale spelers van de cultuurwereld (ACTA) wordt voorgesteld. Het systeem Hadopi bijvoorbeeld gaat de activiteiten van internetgebruikers controleren, dit is eigenlijk een moderne manier om “hun post te openen”. Dit is voor ons onaanvaardbaar.

Wie betaalt de collectieve licentie?
De internetproviders. Niét de consument. Om te voorkomen dat de prijs van de collectieve licentie doorgerekend wordt in de abonnementsprijs wordt er expliciet een plafonnering van de prijzen voorzien door het wetsvoorstel van Groen! en Ecolo.

Gaat de prijs voor een abonnement niet stijgen door de collectieve licentie?
Nee. De wet van 22 januari 1945 betreffende de economische reglementering en de prijzen, laatst gewijzigd op 30 juli 1971, laat de wetgever toe om de prijs van bepaalde goederen op de Belgische markt te reguleren. Dit geldt voor goederen in bepaalde sectoren die nog als monopolie worden beschouwd, of die een sterke sociale dimensie hebben. Om de consument of bepaalde kwetsbare groepen in de samenleving te beschermen, kan de overheid beslissen de prijzen in deze sectoren te controleren. De prijzen voor internetabonnementen zijn duidelijk te hoog in België, door het quasimonopolie van Belgacom en Telenet op resp. ADSL en kabel. Het is dus deze wet die we willen gebruiken om een plafond voor de prijzen in te stellen.

Hoeveel zou de collectieve licentie de internetproviders kosten?
Volgens ons zou dit 1 tot 2 euro per collectieve licentie kosten. Niet meer.

Bestaan er verschillende soorten licenties?
Ja. Een abonnement met minder dan 5 GB downloadcapaciteit wordt vrijgesteld van de collectieve licentie. Tussen 5 en 30 GB wordt er een gedeeltelijke collectieve licentie gevraagd. Boven de 30 GB wordt het een ‘volledige’ collectieve licentie. Het exacte bedrag van deze twee licenties wordt bepaald via een jaarlijkse onderhandeling, maar zal volgens ons niet meer dan 1 à 2 euro bedragen. Het spreekt voor zich dat in functie van verdere technologische ontwikkelingen dit systeem aangepast kan worden.

Is de collectieve licentie vergelijkbaar met de belasting op de ‘privékopie’ (voor CD’s, USB-sticks, enz.)?
Nee. De collectieve licentie is geen “legale licentie” zoals de privekopie (een bijdrage voor lege CD’s en DVD’s, MP3-spelers of kopieerapparaten). Bij een collectieve licentie zien de auteursrechtenbedrijven niet af van hun auteursrecht, maar bekijken ze die op een andere manier, op het moment dat de culturele goederen in kwestie via het Internet worden verspreid.
Onze collectieve licentie zorgt voor een vergoeding voor de auteurs voor de verdeling van hun werk, zonder aan de abonnementen te raken van internetgebruikers die niet downloaden. De collectieve licentie is enkel van toepassing op abonnementen met meer dan 5 GB downloadcapaciteit.

Vormt de collectieve licentie geen bedreiging voor de legale downloadplatforms?
Nee. De collectieve licentie is perfect combineerbaar met het bestaan van legale downloadplatformen. Die laatsten bieden comfort, veiligheid (geen virussen) en gebruiksvriendelijkheid. Bovendien, bij het huidige onlinemuziekaanbod, is volgens Test Aankoop (in haar laatste nummer van januari 2010, op basis van een bevraging) de grens tussen legaliteit en illegaliteit niet altijd duidelijk. Daardoor downloadt de Belgische internaut soms illegaal zonder het te willen.

Wordt het wetsvoorstel voor de collectieve licentie gesteund door Groen! en Ecolo of enkel door twee groene senatoren?
Dit wetsvoorstel wordt gesteund door de twee Belgische ecologische partijen (Groen! en Ecolo). (Daarentegen is het niet duidelijk of het voorstel van M. Monfils gesteund wordt door de hele MR.)

Door de collectieve licentie wordt illegaal downloaden dus legaal?
Ja. Vanaf het moment dat de collectieve licentie van kracht wordt, zullen auteurs vergoed worden voor de verspreiding van hun werk via Internet en zullen ze dus hun auteursrecht kunnen innen via de abonnementen met hoge downloadcapaciteit.

Verhoogt de collectieve licentie de juridische zekerheid/veiligheid van internetgebruikers?
Ja. Omdat de rechthebbenden een vergoeding krijgen, lopen individuele internetgebruikers niet meer het risico om aangeklaagd te worden door de auteurs wiens werk wordt verspreid via Internet.

Bevordert de collectieve licentie de toegang tot cultuur?
Ja. Als de licentie forfaitair door de internetprovider betaald is, heeft iedereen toegang tot alle culturele goederen die op internet beschikbaar zijn. De collectieve licentie versterkt dus de toegang tot cultuur voor iedereen.

Berooft de collectieve licentie de auteurs niet van hun rechten?
Nee. De collectieve licentie stelt het auteursrecht niet in vraag. Het gaat hier enkel om een aanpassing aan de realiteit van vandaag, waar het merendeel van de muziek en van films via internet verspreid wordt. In tegenstelling tot de ‘wettelijke licentie’ (privékopie), bevestigt de collectieve licentie opnieuw het principe van auteursrecht (want het wordt namelijk uitgekeerd!) en laat het exclusief recht aan de auteur (producent, uitgever, enz.) om op elk moment zijn of haar auteursrecht op te eisen. Het probleem is dat door de technische evoluties de auteurs  op dit moment niet meer in staat zijn hun auteursrecht af te dwingen.
Dit wil dus zeggen dat, als een auteursrechtenvereniging bepaalde privéstructuren die commerciële illegale downloadplatformen aanbieden juridisch wil vervolgen, dat kan, zelfs met de collectieve licentie. Maar door ons voorstel, krijgen ze in tussentijd wel auteursrechten uitbetaald en zo wordt de consument beschermd tegen elke aanval op zijn privacy, in tegenstelling tot een systeem als Hadopi.

Wie zijn de ‘internetpiraten’?
Er bestaan geen betrouwbare cijfers hierover, maar heel veel mensen, waaronder waarschijnlijk ook u en ik “wisselen al eens bestanden uit”. En hoe controleer en bewaak je zoveel personen? En waarom zien we een meer en meer gangbare praktijk nog steeds als een misdaad?

Wie wordt bevoegd voor de verdeling van de auteursrechten?
Dat wordt een cvba die de auteursrechtenverenigingen vertegenwoordigt, en die verantwoordelijk is voor de verdeling van de auteursrechten. Haar taak zal vergelijkbaar zijn met wat Auvibel nu doet voor de ‘privékopie’. Ze zal de voornaamste link zijn tussen de auteursrechtenverenigingen en de internetproviders. Om een objectieve basis te creëren voor de onderhandelingen en de verdeling, voorzien we in ons voorstel de oprichting van een ‘internetobservatorium’.

Hoe gaat een ‘internetobservatorium’ het internetverkeer in België in kaart brengen?
Om op een objectieve manier te kunnen onderhandelen en om tot een verdeling te komen van de rechten uit de collectieve licentie, zal het BIPT jaarlijks een algemeen overzicht maken van de verschillende types bestanden die gedownload worden, verdeeld in categorieën (muziek, film, boek, tekst, spel, enz.). Dit gebeurt op een totaal anonieme manier, op basis van enquêtes en peilingen die bij een representatief en vrijwillig staal van de internetgebruikers worden afgenomen. Deze peilingen zouden op dezelfde manier gebeuren als wat er vandaag gebeurt om – anoniem – de luistercijfers van de radio te bepalen.

Gaat het ‘internetobservatorium’ niet in tegen het recht op privacy?
Het observatorium is absoluut geen controle-instantie voor het internetverkeer, die downloaden bestraft, maar een internetobservatorium dat het internetverkeer in België op een anonieme en onafhankelijke manier objectief in kaart moet brengen.
Het wetsvoorstel stelt zeer duidelijk dat er geen enkel persoonlijk gegeven op geen enkel moment onderzocht of bewaard mag worden door het BIPT.

Bestaan er cijfers over illegaal downloaden?
Er bestaan weinig ernstige studies over het delen van bestanden in België. Maar in 2009 heeft de Karel de Grote Hogeschool in Antwerpen een enquête gehouden onder 1621 jongeren tussen 15 en 29, waaruit bleek dat 68 % van hen die thuis een pc met internet hadden, muziek en films downloadden. Slechts 3% deed dit via legale dowloadplatforms.

Is Internet te duur in België?
Dit is een andere discussie, maar ja, Internet is te duur in België. De federale staat is meerderheidsaandeelhouder van de belangrijkste speler op de internetmarkt, Belgacom. De huidige federale regering (een coalitie van Open VLD – CD&V – MR – PS – CDH) zou haar invloed moeten doen gelden om democratische en redelijke internettarieven op te leggen.

Zou een ‘Belgische Hadopi’ illegaal downloaden kunnen tegenhouden?
Nee. De recente technologische geschiedenis van het delen en uitwisselen van bestanden heeft het al aangetoond: de manieren waarop er illegaal gedownload wordt, veranderen keer op keer. Telkens er een downloadplatform verdwijnt, verschijnen er direct een aantal anderen. Er ontstaan meer en meer gesofistikeerde uitwisselingstechnieken. Elke keer opnieuw omzeilen ze de beveiligingsmaatregelen die de cultuurindustrie om haar producten probeert op te trekken. Het valt dan ook aan te nemen dat de technologische evolutie ervoor zal zorgen dat ze dit zullen blijven doen.
In andere Europese landen, zoals Frankrijk, heeft men beslist om een controle op het Internetverkeer in te voeren met als doel het illegaal downloaden te bestraffen (HADOPI systeem). De technische en politieke implementatie ervan blijkt niet eenvoudig te zijn. De kosten voor de controle van de internetgebruiker blijken een probleem, en dat bovenop de vragen die rijzen over de inbreuk op de privacy van de Franse burger. Bovendien geeft zelfs SACEM (de Franse auteursrechtenvereniging) toe dat de huidige technologie het niet toelaat om op lange termijn het (illegaal) downloaden tegen te houden.
Het voorstel van M. Monfils komt ongeveer twee oorlogen te laat als je kijkt naar de huidige internetrealiteit. Bovendien komt het neer op een permanente inbreuk op de privacy van miljoenen internetgebruikers.

Dient de collectieve licentie niet in de eerste plaats om de kassa van de Staat te spijzen?
De collectieve licentie belandt in de zakken van de kunstenaars en auteurs, en absoluut niet bij de Staat. Het auteursrecht is een recht dat gegarandeerd wordt door de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, net zoals het principe van het recht op de privacy trouwens, een recht dat wordt genegeerd door het Belgische Hadopiproject.

Dit wetsvoorstel heeft het over een bijdrage voor abonnementen met een grote downloadcapaciteit. Wilt dat zeggen dat beperkte abonnementen geen bijdrage moeten betalen?
Het voorstel van Ecolo en Groen! heeft inderdaad betrekking op abonnementen die hoge downloadcapaciteit aanbieden. Wij willen immers geenszins de democratisering van het internet tegengaan. Iedereen heeft recht op internettoegang. Maar ISP's die door hun (bijna) ongelimiteerde downloadcapaciteit de consument aanzetten om auteursrechtelijk werk te downloaden, zullen een vergoeding moeten betalen aan de rechthebbenden.
De kleinste abonnementen vallen dus niet onder ons voorstel. Maar daarnaast is het zeker mogelijk om de bijdrage op te splitsen naar een "gemiddeld abonnement" en een "groot / ongelimiteerd" abonnement.

Worden kleine ISP's met dit wetsvoorstel niet gestraft om de markt proberen open te breken door de prijzen lager te houden én een ongelimiteerde optie aan te bieden en daardoor een hogere bijdrage van hun kleinere winstmarge moeten afstaan als downloadheffing.
Wij denken niet dat kleine ISP's gestraft worden. Een goede marktwerking is noodzakelijk. Wij kunnen dat alleen maar aanmoedigen. Maar dat maakt voorwerp uit van andere mechanismen.

Bestaat er geen gevaar dat ISP's bepaalde content doelbewust gaan filteren om het dataverbruik te verminderen? Zo kunnen we wel eens Chinese toestanden krijgen.
Wij willen Chinese toestanden absoluut voorkomen. Het voorstel van MR-senator Monfils gaat in die zin. Hij wil - naar Frans voorbeeld - alle downloadverkeer naar legale platformen sturen. Hoewel dat op zich natuurlijk beter zou zijn, blijkt uit de realiteit dat dit niet werkbaar is, tenzij men een grondige inbreuk pleegt op de privacy van de consument. En dat willen we dus geenszins.

Als ik geld moet betalen om te downloaden, krijg ik dan geld terug voor het uploaden? Krijgt een schepper van creatieve content (websites, fotografie,...) en niet aangesloten bij organisaties zoals SABAM, óók een deel van de koek?
Allereerst, op geen enkele manier willen wij een belasting heffen op het downloaden van het internet. Dat zou een beetje zijn als een belasting heffen op het gebruik van kraantjeswater. Met ons voorstel wordt een bijdrage gevraagd aan de internetproviders op de abonnementen met grote downloadcapaciteit die uitgekeerd wordt aan de rechthebbende auteurs. Het is een kwestie van auteursrechten, niet van belastingen.
Het is dus niet omdat u creatieve content uploadt dat u plots geld zou krijgen. Natuurlijk, indien uw werk auteursrechtelijk beschermd is en dat vaak illegaal gedownload wordt, dan krijgt u in principe uw auteursrechten uitgekeerd via de voorgestelde bijdrage.

Gaat de downloadbelasting ook van toepassing zijn op Creative Commons (media) of General Public License (software)?
Als kunstenaar krijgt u geen uitkering wanneer u zelf afstand doet van auteursrechten via Creative Commons. U weet ongetwijfeld wel dat de Creative Commons een alternatief zijn voor de auteursrechten in klassieke zin. Het is dan ook logisch dat zij in diezelfde filosofie benaderd worden.

 
Enkele bedenkingen over auteursrecht:

1. rechten zijn geen plichten
De wet op de auteursrechten beschermt artiesten tegen het oneigenlijk gebruik van hun werk. Een voorbeeld: ik betaal een CD omdat daar tijd en energie in gestoken werd, net zoals ik de loodgieter betaal, omdat hij / zij de leiding van mijn wc hersteld heeft. Het auteursrecht komt echter kijken bij het gebruik van andermans muziek om zelf geld te verdienen. Wanneer ik me andermans werk toe-eigen om bijvoorbeeld mijn café beter te laten draaien, dan is het maar normaal dat ik daarvoor een kleine bijdrage betaal.
Dat de muziekindustrie weigert om mee te stappen in technologische evoluties is zeer jammer, maar heeft niets te maken met auteursrechten. Ook op deze mail heersen auteursrechten. U mag die bijvoorbeeld niet zomaar publiceren zonder mijn toestemming. Dat heeft niets te maken met technologische evoluties.

2. Auteursrechtenorganisaties zijn bedrijven die handelen binnen een wet
Sommige auteursrechtenorganisaties vragen gigantisch hoge bedragen. Dat is echter hun recht. De auteursrechtenwetgeving bepaalt niet wat een auteursrecht waard is, het bepaalt enkel dat er op elke creatie auteursrecht geldt. Uiteindelijk zijn het de auteurs zelf (al dan niet via de beheersvennootschapen) die bepalen wat hun werk waard is. Ons voorstel heeft daar dus niets mee vandoen.

3. SABAM is de auteursrechtenwet niet.
De wetgeving op de auteursrechten is complex, dat valt niet te ontkennen. Het principe is echter eenvoudig: alles wat gecreëerd wordt hoort toe aan de maker of "auteur". Je moet auteur hierbij niet zozeer verstaan als schrijven, maar letterlijk als diegene die iets maakt. Dat kan dus zowel een schrijver, als een muzikant, schilder, beeldhouwer... zijn. Of SABAM nu bestaat of niet, of auteursrechten geregistreerd staan of niet: de wet bepaalt dat je je nooit zomaar iets kan toe-eigenen.

Dat SABAM, HADOPI, Sony en ongetwijfeld vele andere bedrijven soms misschien wel eens de auteursrechtenwetgeving overtreden is uiteraard schandalig en moet aan de kaak gesteld worden. Vervolging en compensatie moet gebeuren indien nodig. Nogal logisch, want wij verdedigen het auteursrecht, niet de bedrijven.
Maar alweer, ons voorstel heeft niets te maken met het gedrag van privé-bedrijven.

4. auteursrechtenvennootschappen zijn bedrijven, geen wettenmakers
SABAM en consorten schrijven geenszins de wetten die ze nadien al dan niet overtreden. De auteurswet is zeer oud en staat volledig los van SABAM en co. Het is zeker niet zo dat de wet aan SABAM een monopolie geeft. Er zijn in België verschillende vennootschappen actief. SABAM is historisch een belangrijke en grote speler, zeker voor Nederlandstalige artiesten. Dat zal ongetwijfeld nog wel een tijdje zo blijven. Daar heeft de wetgever op zich geen uitstaans mee.
De vennootschappen zijn opgericht door de auteurs zelf om in hun plaats hun rechten te beheren. Anders zou elke artiest zelf overal zijn rechten moeten claimen. Dat is natuurlijk onmogelijk.
Maar daar heeft ons voorstel niets mee te maken.

5. auteursrechtenvennootschappen bestaan uit auteurs.
Er worden - terecht - nogal eens wat vragen gesteld bij de manier waarop SABAM haar auteurs uitbetaalt. Wij zijn als Groen! overigens een van de meest kritische stemmen in dat debat. Maar aangezien SABAM een privé-bedrijf is dat collectief zijn interne spelregels bepaalt, kan de wetgever daar niets aan veranderen. Nogal wat auteurs voelen zich inderdaad benadeeld door SABAM. Zij hebben twee mogelijkheden: ze proberen intern de spelregels te veranderen, of ze veranderen van beheersorgaan.
Maar alweer, daar heeft ons voorstel allemaal niets mee te maken.

Het mag dus duidelijk zijn, wij verdedigen niet de beheersvennootschappen. Vaak zelfs integendeel. Wij hebben al vaak wantoestanden aangeklaagd. Maar wij geloven wel in een faire vergoeding voor artiesten. Wij verdedigen met andere woorden de auteursrechten en de artiesten. En daar kan toch niemand tegen zijn?